-thumb.png)
Chapter 5: Pagbabago ng Materials: Gawing Mas Useful!
Chapter 5: Pagbabago ng Materials: Gawing Mas Useful!
At the end of this lesson, you are expected to:
Ma-define kung ano ang puwersa (force) sa simpleng salita.
Ma-identify ang mga bagay o material na pwedeng baguhin gamit ang pagdiin (pressing) at pagbaluktot (bending).
Ma-explain kung bakit nagbabago ang hugis ng isang bagay kapag ito ay pinindot o niyupi.
Isipin mo ang iyong plastic na straw o drinking straw. Ano ang nangyayari kapag ito ay binabaluktot mo ng dahan-dahan? Ano naman ang pakiramdam kapag pinipilit mong baluktutin ang isang metal na kutsara? Take a moment to think about: Bakit kaya iba-iba ang kanilang reaction kapag sinubukan mong baguhin ang kanilang hugis?
Si Ben ay may modeling clay. Gusto niyang gumawa ng bola para sa kanyang laro. Hinimas-himas niya ang clay gamit ang kanyang mga kamay. Habang dinidiin at iniikot niya ito, unti-unti itong nagiging bilog! Sa kabilang banda, sinubukan niyang baluktutin ang stick ng kanyang ice cream. Medyo mahirap, pero nabali niya ito sa gitna.
Ang ginawa ni Ben sa clay at sa stick ay halimbawa ng paggamit ng puwersa. Ang puwersa ay ang pagdiin, paghila, o pagtulak sa isang bagay. Ngayon, alamin natin kung paano binabago ng puwersa ang mga bagay sa paligid natin.
Ano ang Puwersa (Force)? Ang puwersa ay isang push o pull. Ito ang dahilan kung bakit gumagalaw ang isang bagay o nagbabago ang hugis nito. Kapag ikaw ay naglalaro, nag-e-exercise, o kahit nagbubukas ng pinto, gumagamit ka ng puwersa!
Paanong Binabago ng Puwersa ang isang Material? May dalawang simpleng paraan na ating pag-aaralan ngayon:
Pag-pindot (Pressing): Ito ay ang paglalagay ng bigat o pressure sa isang bagay. Halimbawa, kapag dinidihan mo ang clay o kapag tinatapakan mo ang empty na plastic bottle.
Pag-yupi o Pag-baluktot (Bending): Ito naman ay ang paggawa ng curve o pagbabago ng direksyon ng isang bagay. Halimbawa, ang pagbali ng stick o ang pagyupi ng papel.
Mahalagang Dapat Tandaan: Hindi lahat ng bagay ay pare-pareho ang reaction sa puwersa. Ang tawag dito ay properties ng material.
Ang mga malambot at flexible na material (tulad ng clay, papel, aluminum foil) ay MADALING baguhin ang hugis.
Ang mga matigas na material (tulad ng kahoy, metal, bato) ay MAHIRAP baguhin. Kailangan ng mas malakas na puwersa, at kung minsan ay hindi ito nababaluktot—nababali na lang.
Halimbawa sa Bahay: Kapag ang nanay mo ay gumagawa ng siopao o pandesal, dinidihan niya ang dough para maging flat at maihugis. Iyon ay pressing. Kapag binabaluktot mo naman ang wire ng hanger o alambre para magamit sa ibang bagay, iyon ay bending.
Halimbawa sa Paaralan: Kapag ikaw ay gumugupit ng papel at gusto mong gawing bilog, minsan dinidihan mo ito sa desk para kumapit. Sa art class, kapag gumagawa kayo ng sculpture gamit ang pipe cleaners o chenille stems, binabaluktot-baluktot ninyo ang mga ito para maging hayop o bulaklak.
Halimbawa sa Komunidad (Philippines): Nakita mo na ba ang mga nag-aayos ng bubong o gumagawa ng bakod? Ginagamit nila ang kanilang mga kamay at mga tools para baluktutin ang mga yero (metal sheets) at alambre para magkasya ito sa gusto nilang hugis. Iyan ang pressing at bending sa tunay na buhay!
Key Ideas in Simple Words
Sa simple words, ang puwersa ay ang pagdiin o paghila mo sa isang bagay.
Ginagamit natin ang pag-pindot para flatin o patagin ang isang bagay.
Ginagamit natin ang pag-yupi o pag-baluktot para likuan o ibahin ang direksyon ng isang bagay.
Tandaan: Ang malambot na bagay ay mas madaling pindutin at yupiin kaysa sa matigas na bagay.
Example 1: Paggawa ng Paper Clip Bracelet
Step 1: Kumuha ng isang plastic o metal na paper clip. Ito ay matigas pero flexible.
Step 2: Gamit ang iyong mga daliri, dahan-dahang baluktutin ang paper clip. Puwede mo itong gawing straight line.
Step 3: Pagkatapos, baluktutin mo ulit ito para maging hugis puso o bilog. Nagamit mo ang puwersa ng iyong mga daliri para baguhin ang hugis nito!
Example 2: Pag-flatten ng Foil para sa Art Project
Step 1: Kumuha ng piraso ng aluminum foil (ginagamit sa pagluluto). Ito ay magaspang at may mga wrinkles.
Step 2: Ilagay ito sa ibabaw ng flat na mesa.
Step 3: Gamit ang palad ng iyong kamay, pindutin o ipanin mo ng mahinay nang paulit-ulit sa buong foil.
Step 4: Makikita mong nagiging mas makinis at flat ang foil. Na-flatten mo ito gamit ang puwersa ng pagpindot!
Common Mistake 1: Maraming estudyante ang nag-iisip na kapag binend o yinupi mo ang isang bagay, nagiging mas maliit na ito o nawawala.
Correct Thinking: Actually, kapag binabaluktot mo ang isang bagay, nag-iiba lang ang kanyang hugis o posisyon. Halos pareho pa rin ang dami o amount ng material. Tulad ng paper clip, naging bracelet na lang ito.
Common Mistake 2: Iniisip ng iba na pare-pareho lang ang lakas ng puwersang kailangan para sa lahat ng bagay.
Correct Thinking: Tandaan ang properties! Kailangan ng konting puwersa lang para baluktutin ang papel. Pero kailangan ng mas malakas na puwersa (at mas matanda na kamay o tulong ng tool) para baluktutin ang metal. Laging mag-ingat at humingi ng tulong sa matanda para sa matitigas na bagay.
Ang acronym na P.I.N.D.O.T. ay puwedeng tandaan: Puwersa Ikaw Nag-Diin, O nag-Tulak!
Isipin ang iyong mga kamay bilang superhero na may power na Shape-Changer. Kapag pinindot o binaluktot mo ang isang bagay, ginagamit mo ang iyong shape-changing power!
Para maalala kung ano ang flexible: "Kung Madaling Yumuko, 'Yun ang Gamitin Mo!"
Alam mo ba na ang mga blacksmith o panday ay espesyalista sa pagbabago ng hugis ng metal? Ginagamit nila ang napakainit na apoy para lumambot ang metal, at pagkatapos ay hinahampas nila ito ng martilyo (pressing) at binabaluktot sa anvil para gawing espada, kutsilyo, o bakal ng kabayo. Ito ay tinatawag na forging. Ang kanilang buong trabaho ay tungkol sa paggamit ng puwersa!
Paano makakatulong ang leksyon na ito sa totoong buhay?
Sa Bahay: Maiintindihan mo kung bakit kailangan ng nanay na pindutin ng malakas ang ibang ingredients pag nagluluto, o kung bakit hindi mo dapat baluktutin ang charger ng cellphone dahil masisira ito.
Sa Proyekto: Kapag gagawa ka ng assignment o art project, mas magiging maingat ka sa pagpili ng material. Alam mo na kung gusto mo ng madaling hugisan, gumamit ng clay o malambot na wire.
Sa Komunidad: Mai-appreciate mo ang trabaho ng mga construction worker, mechanic, at craftsman. Ginagamit nila ang kanilang lakas at kaalaman sa puwersa para gumawa at mag-ayos ng mga bagay na importante sa ating mga bahay at eskwelahan.
Ang puwersa (force) ay isang push o pull na nagdudulot ng pagbabago sa hugis o galaw ng isang bagay.
Dalawang paraan ng pagbabago ng hugis gamit ang puwersa ang pag-pindot (pressing) at pag-yupi/bending.
Hindi lahat ng bagay ay pareho. Ang mga malambot at flexible na material (clay, papel) ay mas madaling baguhin kaysa sa mga matigas na material (kahoy, metal).
Ang paggamit ng puwersa ay makikita sa maraming bagay sa paligid natin, mula sa pagluluto hanggang sa paggawa ng bahay.
Ano ang Magagawa Mo Gamit ang Leksyon na Ito sa Totoong Buhay?
Puwede mo nang ipaliwanag sa kapatid mo kung bakit nabali ang kanyang lapis nang sobrang diin niya ito sa pag-sulat.
Puwede kang maging creative sa paggawa ng crafts. Alam mo na pwedeng baluktutin ang mga straw, pipe cleaner, o aluminum foil para gawing magandang artwork.
Mas maiingatan mo na ang iyong mga gamit. Alam mo na ang pagbabaluktot sa maling bagay (tulad ng libro, tablet, o plastic ruler) ay pwedeng makasira dito. Ito ang ilang paraan kung paano mo magagamit ang iyong kaalaman sa pressing at bending: "Kapag gusto kong ayusin ang aking drawing, dinidihan ko lang ang tape. Kapag gusto kong gumawa ng puppet, binabaluktot ko ang mga straw para gawing arms and legs."
No Comments Yet