-thumb.png)
Chapter 1: Science sa Araw-Araw Nating Buhay
Chapter 1: Science sa Araw-Araw Nating Buhay
At the end of this lesson, you are expected to:
Ma-identify kung ang isang action ay push (tulak) o pull (hila).
Ma-describe kung paano nagbabago ang galaw o posisyon ng isang bagay kapag tinulak o hinila ito.
Ma-explain sa simpleng paraan kung bakit may mga bagay na humihinto o bumabagal (dahil sa friction).
Take a moment to think about: Kailan ka huling naglaro sa labas? Ano ang ginawa mo? Naglaro ka ba ng tagu-taguan, nag-drive ng bike, o nag-swing? Isipin mo, ano ang ginawa mo para magsimulang gumalaw ang laruan mo? Inisip mo ba na may Science sa paglalaro mo?
Isipin mo si Ben. Gusto niyang mag-swing sa park. Nakaupo na siya, pero nakatigil ang swing. Ano ang kailangan niyang gawin? Kailangan niyang itulak ang sahig gamit ang kanyang mga paa para umalis sa lugar! Kapag gumalaw na ang swing, kailangan niyang mag-pump ng kanyang mga binti pabalik-balik para mas lumakas ang pag-swing. Sa paglalaro lang ni Ben, may dalawang mahalagang Science ideas na ginamit niya: PUSH at PULL. Ang mga ito ay mga forces o pwersa na nagpapagalaw ng mga bagay sa paligid natin!
Ano ang Force? Ang force ay simpleng salita para sa push (tulak) o pull (hila). Ito ang dahilan kung bakit gumagalaw, humihinto, o nagbabago ng direksyon ang isang bagay. Hindi mo ito nakikita, pero nakikita mo ang epekto nito!
Ano ang PUSH? Ang push ay ang pagtulak sa isang bagay palayo sa iyo.
Halimbawa: Pagpindot ng doorbell, pagtutulak ng shopping cart, o pag-sipa ng bola.
Ano ang PULL? Ang pull ay ang paghila sa isang bagay papunta sa iyo.
Halimbawa: Pagbunot ng pinto para buksan, paghila ng bag, o paghila ng rope sa tug-of-war.
Ano ang Friction? Minsan, kahit tulak nang tulak ka, humihinto pa rin ang laruan mo. Bakit? Dahil sa friction. Ito ang force na pumipigil sa pag-slide o pag-roll ng isang bagay. Parang invisible na hawak sa ibabaw.
Halimbawa: Mas mabilis gumulong ang bola sa smooth na sahig kesa sa magaspang na damuhan. Ang damo ay may mas maraming friction kaya bumabagal ang bola.
Halimbawa sa Bahay:
Push: Pagtutulak ng upuan pabalik sa lamesa pagkatapos kumain.
Pull: Paghila ng drawer ng cabinet para kunin ang iyong mga damit.
Friction: Bakit hindi ka nadudulas sa sahig ng banyo kapag basa? Dahil sa friction sa pagitan ng iyong tsinelas at sahig!
Halimbawa sa Paaralan / Online:
Push: Pagpindot ng mga keys sa keyboard ng computer.
Pull: Paghila ng zipper ng iyong backpack.
Friction: Bakit kailangan mong mas pihitan ang lapis kapag nagsusulat sa art paper kaysa sa bond paper? Dahil mas magaspang ang art paper, mas malaki ang friction!
Halimbawa sa Komunidad / Pilipinas:
Push at Pull: Ang mga pasahero na sumasakay at bumababa sa jeepney. Hinihila nila ang kanilang sarili (pull) pataas at itinutulak (push) ang kanilang sarili pababa.
Friction: Bakit kailangan ng malalim na mga gulong ang trak sa palengke? Para magkaroon ng sapat na friction sa basa o maputik na daan at hindi dumulas.
Key Ideas in Simple Words
Ang force ay tulak o hila lang.
Push means palayo sa 'yo. Pull means papunta sa 'yo.
Ang force ang nagpapagalaw, nagpapahinto, o nagpapabagal ng isang bagay.
Ang friction ay ang force na pumipigil sa paggalaw. Ito ang dahilan kung bakit humihinto ang mga bagay at bakit hindi tayo nadudulas palagi.
Example 1: Paglalaro ng Bola Situation: Nasa field ka at may bola sa harap mo.
Step 1: Gusto mong ipasa ang bola sa kaibigan mo. Ano ang gagawin mo? Itutulak mo ang bola gamit ang iyong paa (PUSH) palayo sa iyo.
Step 2: Gumulong ang bola. Bakit ito huminto sa kalagitnaan? Dahil ang force ng friction mula sa damuhan ay pumigil dito.
Step 3: Kukunin ng kaibigan mo ang bola. Ano ang gagawin niya? Hihilahin niya (PULL) ang bola papunta sa kanya para mahawakan.
Example 2: Pagbukas at Pagsara ng Pinto Situation: Nasa harap ka ng may knob na pinto.
Step 1: Gusto mong pumasok. Hinawakan mo ang knob at... hinila mo (PULL) ito papunta sa iyo. Nagbukas ang pinto!
Step 2: Pumasok ka na. Ngayon, gusto mong isara ang pinto. Ano ang gagawin mo? Itutulak mo (PUSH) ang pinto palayo sa iyo. Sarado na!
Common Mistake 1: Iniisip ng maraming estudyante na ang "force" ay laging malakas, parang superhero lang.
Correct Thinking: Ang force ay maaaring gaanong tulak o hila lang! Kahit ang pagpindot sa light switch ay isang maliit na push. Force lang iyon!
Common Mistake 2: Nalilito ang iba kung push o pull ang pag-drive ng bike.
Correct Thinking: Pag-isipan mo ang mga paa mo! Kapag tinapakan mo ang pedal pababa, tinutulak (PUSH)mo ito palayo sa iyo. Kaya ang pagpe-pedal ay isang serye ng mga push!
Tanda Mo 'To: PU-ll = PUnta sa 'yo. PU-sh = PUsain mo palayo.
Isipin ang Door: Laging tandaan ang pinto. Pull ang knob papasok. Push ang flat na parte para lumabas.
Imagine Friction: Isipin na ang friction ay parang maliliit na kamay sa ibabaw ng lupa na humahawak sa ilalim ng iyong sapatos para hindi ka madulas.
Alam mo ba na ang gravity, ang force na humihila sa lahat bagay pababa sa Earth, ay isang uri ng pull? Iyon ang dahilan kung bakit babalik sa lupa ang bola pag itinapon mo pataas! At ang hangin ay puwedeng maging force din. Kapag naglalaro ka ng kite, hinihila (pull) ng hangin ang saranggola mo paitaas!
Paano makakatulong ang lesson na ito sa totoong buhay?
Sa Paglalaro: Maiintindihan mo na kung bakit kailangan mong mag-push nang mas malakas para gumalaw ang mabigat na swing, o bakit mas maganda maglaro ng marbles sa smooth na surface.
Sa Bahay: Mas mapapadali ang mga gawain kapag alam mo kung kailan dapat mag-push o mag-pull, tulad ng pagbuhat ng bagong bote ng tubig o pag-aayos ng mga laruan.
Sa Kaligtasan: Maiintindihan mo ang kahalagahan ng friction. Bakit may mga grooves o ukit ang soles ng sapatos? Para magkaroon ng friction at hindi ka madulas!
Ang force ay maaaring push (tulak) o pull (hila).
Nagbabago ang galaw, direksyon, o posisyon ng isang bagay dahil sa force.
Ang friction ay isang force na pumipigil sa paggalaw, at ito ang dahilan kung bakit humihinto ang mga bagay.
Lahat ng ito ay makikita natin habang... naglalaro!
Ano ang Magagawa Mo Gamit ang Lesson na Ito sa Totoong Buhay?
Pwede mo nang i-explain sa kapatid mo kung bakit kailangan niyang hilahin, hindi itulak, ang pinto ng refrigerator para mabuksan.
Maiintindihan mo na kung bakit mas madaling mag-drive ng bike sa semento kaysa sa buhangin (dahil sa friction!).
Pwede ka nang maging "Force Detective"! Pansinin ang mga push at pull sa paligid mo sa buong araw—sa pagkain, paglilinis, at syempre, sa paglalaro!
No Comments Yet