-thumb.png)
Chapter 1: Science sa Araw-Araw Nating Buhay
Chapter 1: Science sa Araw-Araw Nating Buhay
At the end of this lesson, you are expected to:
Ma-identify ang physical change sa paghahanda ng pagkain.
Ma-identify ang chemical change sa paghahanda ng pagkain.
Ma-describe ang pagkakaiba ng physical change at chemical change gamit ang mga halimbawa sa kusina.
Take a moment to think about this: Nakapagluto ka na ba kasama ang nanay, tatay, o lola mo? Isipin ang isang pagkain na kinain mo kaninang umaga o kahapon. Ano ang itsura nito bago niluto? Ano naman ang itsura nito pagkatapos niluto? May nagbago ba?
Si Aling Nena ay naghahanda ng meryenda para sa kanyang mga apo. Naghiwa siya ng mansanas at inilagay sa plato. "Wow, Lola, ang bilis mong maghiwa!" sabi ni Marco. "Oo, pero pansinin mo," sagot ni Lola. "Ang hiwa ng mansanas, kahit maliit na, mansanas pa rin ang lasa at amoy, diba?"
Pagkatapos, nagluto si Aling Nena ng itlog. "Bakit naman ibang-iba na ang itsura at amoy ng itlog ngayon, Lola?" tanong ni Lia. Tumawa si Lola. "Aba, ibang klase na ang nangyari dito!"
Ang dalawang kuwentong ito sa kusina ay tungkol sa dalawang uri ng pagbabago sa Science: ang physical change at ang chemical change.
What is a Physical Change? Ang physical change ay ang pagbabago sa hitsura, sukat, o anyo ng isang bagay, pero hindi nagbabago ang substance mismo. Para malaman kung physical change, tanungin ang sarili: "Pwede ko ba itong ibalik sa dati?" Kung oo, malamang physical change iyon.
Important parts you need to remember about Physical Change:
Nagbabago ang itsura o hugis lang.
Walang bagong substance o material na nabubuo.
Madalas, pwedeng ibalik sa dating anyo.
Halimbawa: Ang yelo na natunaw ay tubig pa rin. Pwedeng ibalik sa yelo sa freezer.
What is a Chemical Change? Ang chemical change ay ang pagbabago kung saan nabubuo ang isang bagong substance. Nagbabago ang kemikal na komposisyon ng bagay. Para malaman kung chemical change, tanungin ang sarili: "May bagong amoy, kulay, o itsura ba na hindi na pwedeng ibalik?" Kung oo, chemical change na iyon.
Important parts you need to remember about Chemical Change:
Nabubuo ang isang bagong substance o material.
May pagbabago sa kulay, amoy, o paglabas ng bubbles (gas).
Hindi na ito pwedeng ibalik sa dating anyo.
Halimbawa: Ang itlog na niluto ay hindi na pwedeng maging hilaw na itlog ulit.
Example at Home (Physical Change): Gumagawa ka ng ice candy. Hinahalo mo ang powder juice sa tubig. Kahit maghalo sila, juice pa rin ang lasa. Pagkatapos, ilalagay mo sa freezer. Nagiging solid ang juice, pero kapag natunaw na, juice pa rin iyon. Ang pagyeyelo at pagtunaw ay physical change.
Example in School / Online (Chemical Change): Sa inyong online class, pinanood ninyo kung paano ginagawa ang sinangag o fried rice. Kapag inihaw mo ang kanin sa mantika, nagiging kayumanggi ito at may bago na itong amoy at lasa. Hindi mo na ito pwedeng gawing puting kanin ulit. Iyon ay chemical change.
Example in the Community / Philippines (Chemical Change): Tuwing fiesta o handaan, maraming nagluluto ng adobo. Kapag nilagyan ng toyo at suka ang karne at pinainit, nagiging dark brown ang kulay nito at sobrang iba na ang lasa. Ang hilaw na karne at mga sahog ay naging isang bagong masarap na ulam na adobo. Iyon ay chemical change.
Key Ideas in Simple Words
Physical Change: Parang nagbihis lang ang isang bagay. Parehong tao pa rin siya sa loob. Pwedeng magbago ng hugis o laki, pero parehong material pa rin.
Chemical Change: Parang nagpapalit na ng buhay ang isang bagay. Tulad ng uod na naging paru-paro. Iba na siya.
Paano malalaman? Tanungin mo: "Pwede ko bang ibalik ito?" Kung OO, physical. Kung HINDI, chemical.
Example 1: Making Chocolate Drink (Physical Change) Problema: Pagsasama ng chocolate powder at mainit na tubig.
Step 1: Ibuhos ang chocolate powder sa mainit na tubig.
Step 2: Haluin ng haluin. Mawawala ang powder at magiging brown ang tubig.
Step 3: Ang lasa ay chocolate na. Pero ang substance ay nanggaling sa powder at tubig lang. Walang bagong kemikal na nabuo. Pwede mong patuyuin ang tubig (mahira pero pwedeng mangyari sa lab) at maiiwan ang chocolate residue. Ito ay physical change.
Example 2: Toasting Bread (Chemical Change) Problema: Pag-init ng tinapay sa toaster.
Step 1: Ilagay ang puti at malambot na tinapay sa toaster.
Step 2: Initin. Makikita mo ang pagbabago ng kulay mula puti papuntang light brown hanggang dark brown.
Step 3: May bago at masarap na amoy ang tinapay. Ang texture ay nagiging crispy. Hindi mo na ito pwedeng gawing malambot na puting tinapay ulit. Nabuo ang isang bagong substance (toasted bread). Ito ay chemical change.
Common Mistake 1: Maraming mag-aaral ang nag-iisip na kapag natunaw ang isang bagay, tulad ng asukal sa kape, nawawala na ito.
Correct Thinking: Ang pagtunaw ay physical change lang. Nasa kape pa rin ang asukal, naging invisible lang. Napatunayan natin ito sa lasa matamis ng kape!
Common Mistake 2: Nalilito ang ilang estudyante sa pagbabago ng kulay. Akala nila, lahat ng pagbabago ng kulay ay chemical change.
Correct Thinking: Hindi lahat. Halimbawa, kapag naghalo ka ng pulang at asul na tubig (food coloring), magiging violet ito. Physical change lang iyon dahil wala namang bagong substance, naghalo lang ang kulay. Pero kapag nag-brown ang saging o nag-brown ang piniritong manok, iyon ay chemical change na talaga.
Phy-CAL: Para maalala ang Physical Change, isipin ang salitang CAL. C - Change sa itsura lang. A - Anyo lang ang nabago. L - Lumabas o Lumaki, pero pareho pa rin.
New Stuff: Para sa Chemical Change, isipin lang, "May New Stuff na ba?" Kung may bagong amoy, bagong kulay (like browning), o bagong texture na hindi na mababalik, chemical change na 'yan!
Alam mo ba na ang paggawa ng pancit canton ay mayroong parehong physical at chemical change? Ang paghahati ng noodles at paghahalo ng powder seasoning ay physical change. Pero kapag niluto mo na ang noodles sa tubig at hinaluan ng seasoning, nagkakaroon ng chemical change kaya nabubuo ang masarap at malinamnam na lasa ng pancit!
Paano makakatulong ang araling ito sa totoong buhay?
Sa Bahay: Maiintindihan mo kung bakit sinasabi ng nanay mo na "Huwag mo nang itira 'yan, iba na 'yan!" kapag may natirang ulam na matagal nang naiwan. Malamang, may chemical changes na nangyari na nakakasama na.
Sa Pagluluto: Mas magiging maingat ka sa pagluluto. Alam mo na ang pagluto (chemical change) ay iba sa paghahanda lang (physical change).
Sa Pag-iimbak ng Pagkain: Maiintindihan mo kung bakit kailangang ilagay sa freezer ang karne para hindi masira. Pinipigilan ng malamig na temperatura ang chemical changes na nagpapasira ng pagkain.
Ang physical change ay pagbabago sa hitsura o anyo lang. Parehong substance pa rin. Pwedeng ibalik.
Ang chemical change ay pagbabago kung saan nabubuo ang isang bagong substance. May bagong amoy, kulay, o itsura. Hindi na mababalik.
Maraming halimbawa ng physical at chemical change sa ating kusina, tulad ng pagtunaw ng yelo (physical) at pagluto ng itlog (chemical).
What You Can Do with This Lesson in Real Life:
Pwede mo nang ipaliwanag sa kapatid mo kung bakit nag-iiba ang itsura ng pagkain kapag niluluto.
Mas mapapansin mo na ang science sa bawat ginagawa sa kusina, mula sa paghahanda hanggang sa pagluluto.
Magiging mas interesado ka sa pagtulong magluto, dahil alam mo na may exciting na science na nangyayari!
Narito ang ilang paraan kung paano mo magagamit ang araling ito: "Nanay, physical change lang ba itong paghihiwa ng gulay?" "Kaya pala hindi na mababalik sa dati ang tinapay kapag natoast na, chemical change kasi!" "Ang galing, ang paggawa ng juice ice candy ay puno ng physical changes!"
No Comments Yet