-thumb.png)
Chapter 6: Responsableng Paggamit at Pag-dispose
Chapter 6: Responsableng Paggamit at Pag-dispose
At the end of this lesson, you are expected to:
Ma-explain kung bakit napakahalaga ng pagbabawas o 'Reducing' ng basura.
Ma-identify ang mga simpleng paraan para bawasan ang basura sa pang-araw-araw na buhay.
Ma-practice ang "Responsableng Paggamit" ng mga bagay para hindi mag-aksaya.
Isipin mo ito: Dalawang magkakaibigang pamilya, ang Family Reyes at Family Santos, ay parehong nag-grocery. Parehong puno ang kanilang cart. Pag-uwi, ang Family Reyes ay may dalawang malaking plastic bag na puno ng mga pinamili. Ang Family Santos naman, ay may dalang sariling bayong at isang reusable bag. Sa tingin mo, sino ang mas maraming basurang plastic ang itatapon pagkatapos? Bakit?
Si Benjo ay excited para sa birthday niya. Gusto niyang magkaroon ng plastic balloons, plastic plates, at plastic cups para sa kanyang party para madaling itapon pagkatapos. Sabi ng kanyang nanay, "Anak, pag-isipan natin. Ang dami namang basurang lalabas niyan. Bakit hindi na lang natin gamitin ang mga plato at baso natin sa bahay? Tapos, pwede tayong gumawa ng paper decorations na pwedeng i-recycle?" Napaisip si Benjo. Tama pala si Nanay. Ang pagdiriwang, hindi kailangang maging dahilan para dumami ang basura. Sa halip na magsimula sa pagtapon, mas maganda kung magsimula tayo sa pagbabawas.
Ito ang tinatawag na REDUCE, ang pinakauna at pinakamahalagang "R" sa 3 R's. Ito ang pag-iwas sa paggawa ng basura bago pa man ito magsimula.
What is Reduce? Ang Reduce o Pagbabawas ay ang direktang pag-iwas sa paggawa ng sobrang basura. Ito ay nangangahulugang gumamit ng mas kaunting bagay o gumawa ng mas matalinong mga pagpili para hindi na mag-aksaya sa simula pa lang. Ito ang pinakamabisang paraan para tulungan ang ating planeta.
How does it work? Gumagana ito sa pamamagitan ng pagbabago ng ating mga nakagawian o habits. Sa halip na laging bumili ng bagong gamit na madaling maging basura, nag-iisip muna tayo kung paano ito maiiwasan.
Important parts you need to remember:
Responsableng Paggamit: Gamitin nang maayos ang mga bagay para tumagal ang buhay nito.
Matinding Pag-iisip Bago Bumili: Laging tanungin ang sarili: "Kailangan ko ba talaga ito? Mayroon na ba ako nito sa bahay? May mas magandang alternatiba ba na hindi magkakabasa?"
Pag-iwas sa Kalat: Ang pinakamagandang basura ay ang basurang hindi natin nilikha.
Example at home (Halimbawa sa Bahay):
Gamitin ang parehong water bottle araw-araw para sa school imbes na bumili ng bagong bottled water.
Huwag mag-take ng sobrang kanin o ulam kung hindi mo naman kayang ubusin, para walang food waste.
Gamitin ang mga lumang t-shirt bilang pamunas o basahan imbes na bumili ng tissue paper o wet wipes.
Example in school / online (Halimbawa sa Eskuwela / Online):
Gamitin ang likod ng mga ginamit na papel para sa scratch o practice drawing.
Sa computer, i-print lang ang mga kailangang kailangan. Magbasa na lang sa screen kung pwede.
Kapag namimili ng school supplies, piliin ang matibay na pencil case na magtatagal ng taon imbes na bumili ng mumurahing plastic na madaling masira.
Example in the community / Philippines (Halimbawa sa Komunidad / Pilipinas):
Kapag namimili sa palengke o sari-sari store, magdala ng sariling bayong, eco-bag, o lalagyan para hindi na kailangan ng plastic bag.
Uminom mula sa inyong tumbler kapag nasa labas, para hindi na bumili ng juice o softdrinks na naka-plastic bottle.
Sa carinderia, sabihin sa tindera, "Ate, without plastic spoon and fork po. Dalawa po ang rice." Gamitin ang kutsara't tinidor na naka-lagay sa lalagyan nila.
Key Ideas in Simple Words
In simple words, ang Reduce ay ang pagbabawas ng basura bago pa man ito maging basura.
Remember, ito ang pinakauna at pinakamahalagang hakbang. Mas maganda ang umiwas kaysa maglinis pagkatapos.
Ang top secret dito ay ang pagiging mas maingat at mas matalino sa pagpili ng mga bagay na ginagamit natin araw-araw.
Example 1: Ang Trip sa Grocery ni Nanay
Step 1: Maghanda Bago Pumunta. Bago pumunta ng grocery, kinuha ni Nanay ang kanyang malaking eco-bag at ilang reusable na mesh bag para sa mga gulay.
Step 2: Mamili nang Matalino. Pinili niya ang mga sabon at shampoo na naka-refill pack imbes na bumili ng bagong plastic bottle lagi. Pinili rin niya ang malalaking pack ng biscuits imbes na maraming maliliit na pack.
Step 3: Tanggihan ang Hindi Kailangan. Nang i-offer ng cashier ang plastic bag, sinabi niya, "No need na po, may dala po ako." Pag-uwi, halos wala siyang plastic na basura!
Example 2: Ang Baon ni Miguel
Step 1: Gamitin ang Matibay na Lalagyan. Gumamit si Miguel ng baunan at tubig sa tumbler mula sa bahay.
Step 2: Iwasan ang Disposable. Imbes na bumili ng bagong juice box araw-araw, nagbaon siya ng tubig o nilagay ang juice sa kanyang tumbler.
Step 3: Walang Natirang Pagkain. Kinakain niya ang lahat ng baon niya. Kung hindi niya kayang ubusin, sinasabi niya kay Nanay para bawasan ang serving next time. Sa pag-uwi, malinis ang kanyang baunan at walang itinapong plastic wrapper o tetra pack.
Common Mistake 1: Maraming mag-aaral ang iniisip, "Okay lang gumamit ng plastic, basta i-recycle ko naman pagkatapos."
Correct Thinking: Ang recycling ay mahalaga, pero hindi lahat ng plastic ay nare-recycle. Ang pinakamainam pa rin ay iwasan ang paggamit nito sa simula pa lang. Mas maraming energy at resources ang kailangan para mag-recycle kaysa sa mag-reduce.
Common Mistake 2: Iniisip ng iba, "Hindi naman ako ang gumagawa ng malaking basura, kaya hindi mahalaga ang ginagawa ko."
Correct Thinking: Tama, isang plastic straw lang ang gamit mo. Pero isipin, kung ang bawat bata sa buong Pilipinas ay mag-isip ng ganyan, ilang milyong straw na ang itinatapon araw-araw? Ang maliit na hakbang mo, kapag pinagsama-sama sa lahat, ay napakalaking tulong na!
Think Bawas Before Bili! Bago bumili ng anuman, isipin muna kung paano mo ito babawasan.
The 5-G Rule para sa Pagbili: Bago ka bumili, itanong mo sa sarili: Gagamitin ko ba ito? Gusto ko lang ba ito o Kailangan? Gaano kadalas ko ito gagamitin? Gusto ba ng planeta natin ito? May Ga alternatiba ba?
Imaginin Mo: Isipin na ang bawat plastic bag o bote na ginamit mo ay dadagdag sa baha o sa dagat. Makakatulong ito para mag-double think ka.
Alam mo ba na may mga tindahan sa Pilipinas na tinatawag na "zero-waste stores"? Dito, pwede kang magdala ng sarili mong lalagyan--bote, garapon, o container--at dun ka mismo bibili ng mga kailangan mo tulad ng bigas, sabon, at shampoo. Wala silang binibigay na plastic packaging! Ito ay isang perpektong halimbawa ng Reduce sa action. Ang mga customers nila ay aktibong binabawasan ang plastic waste bago pa man ito mabuo.
Paano makakatulong ang lesson na ito sa totoong buhay? Napakadami!
Sa Bahay: Makakatipid ang pamilya mo dahil hindi na kayo madalas bumili ng disposable things. Mas malinis at mas organized pa ang inyong tahanan.
Sa Eskuwela: Magiging mas responsible kang mag-aaral. Maiiwasan ang sobrang kalat sa classroom at sa school grounds.
Sa Komunidad: Kapag lahat tayo ay nagbabawas, bumababa ang basurang dinadala sa landfill. Ibig sabihin, mas kaunti ang amoy at mas kaunti ang mga daga at ipis. Mas malinis at mas malusog ang ating kapaligiran para sa lahat.
Ang Reduce ay ang unang "R" at ang pinakamabisang paraan para tulungan ang kalikasan.
Ito ay ang pag-iwas sa paggawa ng basura sa pamamagitan ng responsableng paggamit at matalinong pagpili.
Ang simpleng mga hakbang tulad ng pagdadala ng sariling bag, tubig, at baunan ay malaking tulong na.
Ang bawat maliit na pagkilos mo ay mahalaga para sa ating planeta.
Mga bagay na pwede mo nang gawin gamit ang lesson na ito:
Pwede mo nang sabihin, "No straw, please" kapag umo-order ng drink.
Pwede mo nang gawin ang pag-check ng mga gamit sa bahay bago magpabili ng bago.
Matutulungan mo na ang iyong magulang sa pamamagitan ng pag-alala na magdala ng eco-bag bago kayo pumunta sa palengke.
Maiintindihan mo na kung bakit mas maganda ang tumbler kaysa bottled water, at magagawa mo ito araw-araw.
Ikaw na ngayon ay isang Reduce Expert at isang tunay na Earth Hero!
No Comments Yet