Chapter 6: Responsableng Paggamit at Pag-dispose
At the end of this lesson, you are expected to:
Maipaliwanag kung ano ang isang Action Plan at bakit ito mahalaga.
Makagagawa ng sarili mong simpleng Action Plan para sa responsible handling, pag-reuse, at tamang pagtapon ng basura.
Maipapangako ang iyong commitment na maging isang responsableng Earth Hero.
Take a moment to think about:
Ano-ano na ang mga natutunan mo tungkol sa Reduce, Reuse, at tamang pagtapon (segregation)?
May mga bagay ka na bang ginagawa ngayon, tulad ng paglalagay ng plastic bottle sa tamang basurahan o paggamit ulit ng isang papel?
Si Kiko ay nalungkot nang makita ang larawan ng isang dagat na maraming plastic. "Ang laki ng problema," bulong niya. "Paano ko kaya matutulungan ang mundo?"
Dumating si Lola Miling. "Anak, huwag kang malungkot. Ang pagbabago, nagsisimula sa maliit na hakbang. Ang importante, tuloy-tuloy at planado. Gawa tayo ng plano para sa'yo, isang Action Plan para maging Earth Hero!"
Tulad ni Kiko, ikaw rin ay pwede nang gumawa ng sarili mong plano para maging bayani ng kalikasan.
Ano ang Action Plan? Ang Action Plan ay isang simpleng listahan ng mga pangako o gagawin mo. Ito ang iyong guide o gabay para maging consistent sa pagtulong sa kalikasan. Para itong checklist na sinusundan mo araw-araw o linggo-linggo.
Paano gumawa ng Action Plan? May tatlong madaling hakbang:
Pumili: Pumili ng 1 hanggang 3 simpleng bagay na kaya mong gawin batay sa natutunan mong 3 R's.
Isulat: Ilagay mo ito sa isang malinis na papel o notepad. Mas maganda kung iko-color mo o didiskartehan!
Gawin: Sundin ang iyong plano at lagyan ng tsek (✓) kapag nagawa mo na.
Importanteng Parts na Dapat Tandaan:
Simple lang: Piliin ang mga bagay na talagang kaya mong gawin, tulad ng "Magdadala ako ng tubig sa tumbler." Huwag yung masyadong mahirap.
Specific: Ilagay kung kailan o saan mo gagawin. Halimbawa: "Sa tuwing mamimili sa sari-sari store, magdadala ako ng sariling bayong."
Nakikita: Idikit ang iyong Action Plan sa lugar na madali mong makikita, tulad sa pintuan ng iyong kwarto o sa refrigerator.
Halimbawa sa Bahay:
Action Plan ni Ate Lisa: "Every Saturday, tutulungan ko si Nanay na i-segregate ang basura natin: nabubulok sa green, di-nabubulok sa black."
Action Plan ni Bunso: "Ang mga lumang coloring pages ko, gagawin kong notepad o scratch paper sa halip na itapon agad."
Halimbawa sa School / Online:
Action Plan ng Buong Klase: "Magkakaroon kami ng 'Baunan Day' tuwing Biyernes para walang plastic waste ang mga baon namin."
Action Plan Mo: "Kapag online class, hindi ko i-o-on ang camera kung hindi naman kailangan para makatipid ng kuryente (Reduce din 'yon!)."
Halimbawa sa Komunidad / Pilipinas:
Action Plan ng Pamilya: "Kapag namamasyal sa parke o beach, magdadala kami ng sariling trash bag at siguradong walang maiiwang kalat."
Action Plan ng Barangay: Maraming barangay ang may "Basura Mo, Palit Grocery" program. Pwedeng isali ng pamilya mo ang Action Plan na mag-ipon ng recyclables para dito.
Key Ideas in Simple Words
Ang Action Plan ay parang roadmap o listahan ng mga gagawin mong mabuti para sa Earth.
Hindi kailangan maging malaki agad. Ang maliliit na bagay, kapag ginawa ng madaming tao, ay nagiging malaking tulong.
Ang pinakamagandang Action Plan ay yung simple, klaro, at lagi mong naaalala at nagagawa.
Example 1: Action Plan para sa Pag-reuse at Pag-reduce.
Step 1: Pumili ako ng dalawang gagawin. Una, pag-reuse. Pangalawa, pag-reduce.
Step 2: Isusulat ko ito sa aking Earth Hero Notebook.
"Gagawin kong watering can ang isang lumang gallon ng tubig na may maliit na butas."
"Hihingi ako sa Mama na bumili ng shampoo refill pack sa halip na bote para less plastic."
Step 3: Ididikit ko ito sa aking study table. Kapag nagawa ko na ang watering can, lalagyan ko ng tsek!
Example 2: Action Plan para sa Tamang Pagtapon (Segregation).
Step 1: Pansin ko, nahihirapan kami sa paghihiwalay ng basura sa kitchen. Tutulungan ko ang family.
Step 2: Gagawa ako ng maliliit na signs para sa aming trash cans.
Sign para sa Nabubulok: "FOOD SCRAPS, LEAVES"
Sign para sa Di-Nabubulok: "PLASTIC, BOTTLES, TETRA PAK"
Step 3: Ipapaalala ko sa aking kapatid tuwing gabi bago itapon ang kitchen waste.
Common Mistake 1: Maraming bata ang naiisip, "Hindi naman magbabago ang mundo sa ginagawa kong maliit."
Correct Thinking: Tandaan, ang malaking baha, nagsisimula sa maliliit na patak ng ulan. Ang malaking pagbabago, nagsisimula sa maliliit at consistent na hakbang ng bawat isa. Ikaw ay isang importanteng parte ng solusyon!
Common Mistake 2: "Nakalimutan ko na yung Action Plan ko."
Correct Thinking: Natural lang na makalimutan kung itatago lang. Kaya importante na ilagay ito sa lugar na palagi mong nakikita. Pwede mo rin itong gawing poster o drawing para mas maalala.
Ang acronym na EARTH:
E - Every small action counts.
A - Always have a plan.
R - Remember the 3 R's.
T - Tell your family and friends.
H - Hero ka!
Isipin ang salitang PLAN:
P - Promise (Pangako)
L - List (Listahan)
A - Action (Gawin)
N - Now (Ngayon na!)
Maraming kabataang Pilipino ang naging Earth Hero! May mga batang tulad ni Maria Alexa "Xyza" Dacara na nanguna sa proyektong "Plastic Solution" sa kanilang school sa Cebu. Sila ay gumawa ng action plan para mangolekta at mag-recycle ng plastic wrappers, at ginawa pa itong eco-bricks! Ipinakita nila na ang planadong pagkilos ng mga bata ay may malaking epekto.
Paano makakatulong ang lesson na ito sa totoong buhay?
Sa Bahay: Magiging mas maayos at malinis ang inyong tahanan kapag may planong sinusunod sa paghihiwalay at pagbabawas ng basura. Makakatipid din ang pamilya sa pagre-reuse.
Sa School: Kapag lahat ng klase ay may action plan, mas magiging malinis ang inyong school at mas magiging maganda ang kapaligiran para matuto.
Sa Komunidad: Ang iyong maliit na hakbang ay maaaring maging halimbawa sa iyong mga kapitbahay. Kapag marami ang sumunod, magiging mas malinis, ligtas, at maganda ang inyong barangay.
Ang Action Plan ay isang simple at personal na listahan ng mga pangako para makatulong sa kalikasan.
Mahalaga ito para maging consistent at organized tayo sa paggamit ng 3 R's (Reduce, Reuse, Recycle/Tamang Pagtapon).
Ang paggawa nito ay madali lang: Pumili, Isulat, at Gawin.
Ang bawat isa sa atin, gamit ang sariling Action Plan, ay maaaring maging isang tunay na Earth Hero.
Ano ang Magagawa Mo Gamit ang Lesson na Ito sa Totoong Buhay?
Pwede ka na ngayong gumawa ng iyong sariling Earth Hero Action Plan. Magsimula sa isa o dalawang bagay lang.
Pwede mo itong ipakita at ipaliwanag sa iyong pamilya at hikayatin silang sumali sa'yo.
Pwede mong gamitin ito para sa isang proyekto sa school o sa inyong barangay.
Tuwing makakita ka ng basura o plastic, maaalala mo na may plano ka para makatulong, at hindi ka na mawawalan ng pag-asa.
Here are some ways you could start your Action Plan: "Simula bukas, ang aking Action Plan ay..."
"Magdadala ako ng sariling spoon at fork sa school."
"Titiyakin kong nakasara nang maayos ang gripo pagkatapos gumamit ng tubig."
"Gagawa ako ng isang 'reuse box' kung saan ko ilalagay ang mga papel at karton na pwedeng gamiting muli."
No Comments Yet